موساسیڕ پەرستگەی خواوەندی خالیدی و ئۆڕاڕتییەكان

موساسیڕ پەرستگەی خواوەندی خالیدی و ئۆڕاڕتییەكان

موڕشید برادۆستی–سیدەكان: 

موساسیر، پایتەخت و یەكێك لە هەرێمە گرنگەكانی دەوڵەتی ئۆڕاڕتۆ، لە جوگرافیای ئاشوور، دەكەوێتە گۆشەی رۆژهەڵاتی وڵاتی ئاشوور و رۆژئاوای رۆینگەی كێلەشین.
سەرچاوەكانی مێژوویی دووپات دەكەنەوە، هەرێمی موساسیر دەكەوێتە نێوان شاری شنۆ و گەلی عەلی بەگ و بەرزایییەكانی چیای سپیلك، وەك شاریش موساسیر بۆ موجێسەری ئێستای دەگێڕنەوە، دەكەوێتە نزیك شارەدێی سیدەكان سەر بە ئیدارەی سەر بەخۆی سۆران. 
محەمەد عەزیز حوسێن ناسراو بە (محێ موختار) نزیكەی 40 ساڵە موختاری گوندی موجێسەرە، باس لەو كەلوپەلە شوێنەوارییانە دەكات لە گوندەكەیاندا دۆزراونەتەوە، دەڵێ‌، "ساڵانی رابردوو مۆری و زێڕ و گۆسك و چەند كەلوپەلی گرنگ و گرانبەها لەم گوندە دۆزراونەتەوە، ئێستە چەند كەلوپەلێك ماونەتەوە، وەك بنە دینگە و پەلە دینگە كە بە شێوەیەكی بازنەیی بە پانی یەك مەتر ماون، هاوكات بینای خانوویەكی گەورە كە هەمووی بە تیشی گەورە دروست كراوە و پانی دیوارەكە یەك مەترە، پێی دەگوترێت قەسر لەو گوندە ماوە و مێژوویەكی كەوناری هەیە".
موختار، زیاتر گووتی، "نزیكەی 150 گوند لە سنووری شارەدێی سیدەكان و دەڤەری برادۆست هەیە، هیچ گوندێك وەك موجێسەر نییە لە رووی شوێنەواری گرنگ و پڕ بایەخ بێت، هەمیشە تیمی بیانی شارەزا لە بواری شوێنەواری لەو گوندە خەریكی هەڵكۆڵین و دۆزینەوەی ناوچە شوێنەوارییەكانن". 
د . زێدان رەشید برادۆستی ئەندامی پەرلەمانی كوردستان و سەرۆكی پێشووی بەشی شوێنەوار لە زانكۆی سەڵاحەدین بە زاری كرمانجی گووت، " لە ماوەی رابردوو لە گەڵ بەڕێوەبەرایەتی شوێنەواری سۆران كارمان بۆ ئەوە كردووە هەندێ شوێنی گرنگ لە گوندی موجێسەر لە دەڤەری برادۆست دیاری بكەین بۆ دۆزینەوەی شوێنەواری پەرستگەی خواوەندی خالیدی/خواوەندی ئۆڕاڕتییەكان، ئەگەر پەرستگەكە لەو گوندە بدۆزرێتەوە، 100%  موجێسەری ئێستە، موساسیڕە". 
زیاتر گووتی" لە رووی ناوەكەشیەوە، زۆر لەیەك نزیكن " موجێسەر ، موساسیر " بۆیە ئەگەری زۆر هەیە یەك بن، چونكە موجێسەر هیچ مانایەكی كوردیشی نییە لە رووی شوێنەواری و مێژووییەوە موساسیڕ گرنگی و تایبەت مەندی خۆی هەیە، بە دۆزینەوەی دەڤەرەكە و ئیدارەی سۆران و كوردستان بە گشتی دەباتە قۆناخێكی دیكەی گرنگ لە بواری شوێنەواری، هەموو هەوڵەكانیش بۆ دۆزینەوەی ناوچەكەن.
لای خۆیەوە، عەبدولوەهاب سلێمان بەڕێوەبەری شوێنەواری سۆران بە زاری كرمانجی راگەیاند "موساسیر یەكێكە شار و سایتە هەرە گرنگانی دنیا، بەڵام تا ئێستە ئەم شارە ونە و نەدۆزراوەتەوە، مێژوونووسان و شوێنەوارناسان چەندان ساڵە بە دوای دۆزینەوەی ئەو شارەونەدا دەگەڕێن و وێڵی دۆزینەوەن". 
بەڕێوەبەری شوێنەواری سۆران روونی دەكاتەوە، "چۆن شاری مەككە كەعبەی پیرۆزی تێدایە و بۆ موسڵمانان شوێنێكی پیرۆزە و لە هەموو دەوڵەتێك بە مەبەستی بەجێ گەیاندنی یەكێك لە روكنە ئاینییەكان رووی تێ دەكەن، موساسیریش بۆ ئۆڕاڕتییەكان هەمان شت بووە و شوێنێكی پیرۆز بووە". 
دووپاتی كردەوە"زۆربەی بەڵگەكان ئەوە دەردەخەن كە موجێسەری سەر بە شارەدێی سیدەكان، بەو پێیەی پاشماوەی ژیانی شانشینی ئۆڕاڕتییەكان لەو دەڤەرە و نزیك ئەو گوندە و دەوروبەری سیدەكان دۆزراوەتەوە، هەروەها لە رووی زمانەوانی ناوی گوندی موجێسەر زۆر نزیكە لە موساسیر و ئەگەری بەهێز هەیە موجێسەری ئێستە موساسیری كۆن بێت".
وەك بەڕێوەبەری شوێنەواری سۆران دەڵێ‌، "دیارترین بەڵگە بۆ سەلماندنی ئەوەی موجێسەر موساسیرە، دۆزینەوەی پاشماوەكانە، چەندان كەلوپەلی شوێنەواری زۆر گرنگ لە مجێسەر و دەوروبەری شارەدێی سیدەكان دۆزراونەتەوە، دیارترینیان دۆزینەوەی دینگە، پلە دینگە و كۆڵەگە بەردینییەكان بوون، ئەمەش ئەوە دەردەخات تەلار و باڵەخانەی زۆر گەورە لە مجێسەر هەبووە و لە هەمان كاتدا زۆر كەلوپەلی تر لەو گوندە دۆزراونەتەوە كە مێژوویان بۆ نزیك بە 700ەكانی پێش زایین دەگەڕێتەوە". 
ساڵانە زانكۆی بۆستنی ئەمەریكی پارەكی زۆر بۆ دۆزینەوەی شوێنەوارەكانی ئۆڕاڕتییەكان و موساسیر خەرج دەكات، تا لە ئەنجامی پڕۆژە رووپێوكردنی ناوچە شوێنەوارییەكان كە سەرەتا لە شارەدێی سیدەكان لە سنووری ئیدارەی سۆران بە هەماهەنگی لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی شوێنەواری سۆران دەستیان پێ كردووە، بۆ ئەوەی دەستكەوێتكی باشیان هەبێت لە دۆزینەوەی موساسیڕدا. 
بەڕێوەبەری شوێنەواری سۆران ئاماژەی بەوەشدا، "سەلماندنی ئەوەی موجێسەری ئێستا، هەمان موساسیڕی ئۆڕاڕتییەكانە، گرنگی و تایبەتمەندی زۆری هەیە و دەستكەوتێكی مێژوویی و جیهانییە بۆ كوردستان". 
جگە لە تیمی زانكۆی بۆستنی ئەمەریكی، پێشتر تیمی شوێنەوارناسی زانكۆكانی هۆڵەندا، ئیتاڵیا، ئەمەریكا، ئەڵمانیا و چەند زانكۆیەكی تر كاریان لەو ناوچەیەدا كردووە، بە گشتی لە ماوەی چەند ساڵی رابردوو، نزیكەی پێنج وڵاتی تیمە شوێنەوارناسەكانییان لە دەڤەری برادۆست خەریكی كنە و پشكنی بوون، ئەوان بەشوێن موساسیر پایتەختی ئۆڕاڕتییەكاندا گەڕاون، شارەزایانی مێژوویی و شوێنەوارسانی هەرێمی كوردستان لەو باوەڕەدان، موساسیر هەمان موجێسەری ئێستەی دەڤەری برادۆستە.
گوندی مجێسەر لە رووی كارگێڕییەوە سەر بە شارەدێی سیدەكان لە سنووری ئیدارەی سەربەخۆی سۆران، ئێستە 35 خێزان لەو گوندە دەژین كە بە كشتوكاڵ و ئاژەڵدارییەوە خەریكن و بەشێكیشیان فەرمانبەرن. 

زۆرترین بینراو