مافی دراوسێیەتی و ڕێزگرتن لە كەسانی دەوروبەر
دووشەممە, 22 نیسان 2019 08:14




هەموو مرۆڤێك كە دێتە ژیان مافی ئەوەی هەیە ڕێزی لێ بگیرێت, رَزگرتن و مافی درواسێ‌ بەرامبەربە دراوسێ‌ زۆر گرنگ و پێویستە جیاوازی نەكرێت لە نێوان ئەم و ئەو ،تەمەن و ڕەگەز یان بەرژەوەندیەكانیان  ناكرێن ئەمانە بكرێن بە پێوەر بۆ رَێز لە یەكتری گرتن, مرۆڤەكان لە شێواز و ڕووخساردا جیاوازیان نییە, بەڵكو لە هەڵسوكەوت و كار و كردوەكاندا لێك جیاوازن, كاتێك كەسێك دەیەوێت لە ناو خێزان و لای جیران و لای كۆمەڵگەش بەچاوی ڕێزەوە سەیری بكرێت و پێگەو كاسایەتێكی دیاری كۆمەڵایەتی هەبێت, پێویستە ئەو كەسە سەرەتا ڕێز لە خۆی و كەسانی دەوروبەری بگرێت,لەم راپۆرتەدا چین و توێژەكان بۆزاری كرمانجی دواون و قسە لەسەر ئەم بابەتە دەكەن.
ڕاپۆرت: عەبدوڵڵا ماویلی- سۆران

 

هاووڵاتێك چەندین جار دراوسێكانمان شەرمەزاریان كردووین

شوان احمد لە سەرەتادا وەكو بەسەرهاتێك دەردی دڵی خۆی بۆ زاری كرمانجی دەگێڕێتەوەو دەڵێت"دوای تەواوبوونی كارەكانم بە مەبەستی پشوودان‌ و خەوتن لە ماڵی هاوڕێیەكەم مامەوە، هەرچەند هەوڵم دەدا نەمدەتوانی بخەوم لە بەر هاوار ‌و نوزەی ئەو پێنج منداڵەی، كە هاوسێی ماڵی برادەرەكەم بوون. هەرچۆنێك بێت توانیم دان بەخۆم دابگرم، كەچی هاوڕێیەكەم بە تووڕەییەكی زۆرەوە هەڵسا‌و هاواری لێكردن، ئەرێ‌ ئەوە چیتانە، بۆ بێدەنگ نابن، ئاخر كە ناتوانن منداڵ بخەوێنن‌ و پەروەردەیان بكەن، ئەو هەموو منداڵەتان بۆ چی بوو؟ هەر ئەوەندەم بیست دەنگێكی گەورەتر لە ئەوەی منداڵەكان دەیگوت" دیسان چیتانە ئەو پرتە‌وبۆڵەیە، ئەگەر نا رازین فەرموون بڕٍۆن". هاوڕێكەم دەیگوت" هەموو رۆژێك ئەوە بەزمی ئەوانە‌و ئیسراحەتمان نەماوە، تەنانەت ناتوانین میوانیش رابگرین، چونكە چەندین جار شەرمەزاریان كردووین، كە پێشیان دەڵێین پێیان وایە دەست دەخەینە كار‌و ژیانی ئەوان‌ و تەنها وەڵامیان بریتیە لەوەی كە پێمان دەڵێن كێ‌ رێگای لێگرتوون فەرموون بڕۆن"

مامۆستاێك : بەهۆی هاتنە ناوەوەی هاوسێكانمان لە ژیانی تایبەتیمان،ناتوانین لەماڵ بێینە دەرەوە

رێژین شەوكەت تەیب  پیشە مامۆستا بۆ زاری كرمانجی گووتی "وای بۆدەچم كە هاوسێیەتی گرفتی تایبەت بەخۆی هەیە، بەتایبەت كە كاریگەریی نێگەتیڤ دەكاتە سەر ژیانی رۆژانەی تاكەكان. ئەوەشی نەشاردەوە كە " یەكێك لەو دیاردانەی بەبەردەوامی ئێمە بەدەستیەوە دەناڵێنین تەدەخول‌ و هاتنە ناوەوەی هاوسێكانمانە لە ژیانی تایبەتیمان، بەجۆرێك كە ناتوانین لەماڵ بێینە دەرەوە، كاتێك ر‌وبەڕووی چەندین پرسیار‌ و بەدواداچون دەبینەوە لە لایەن دراوسێكانمان". (رێژین) باسی كۆژانەكانی لەم بارەیەوە دەكردو دەیگوت" كاتێك دەچینە دەرەوە جیرانەكەمان لەسەر دیوار چاودێریمان دەكات تاكو بزانی بۆ كوێ‌ دەڕۆین، یاخود تێڕوانین‌ و بێشەرمیەكانیان ناهێڵێت بەئازادی‌ و هەوەسی خۆمان لە نێو باخچەی ماڵی خۆمان دابنیشین، یاخود پیاسە بكەین، چونكە بەبەردەوام چاومان تێدەبڕن‌ و تەماشامان دەكەن، سەرەڕای ئەوەی تاكو نیوەی شەو لەسەر بانەكانیان ناخەون‌ و خەومان لێ‌ حەرام دەكەن. لە هەمووشی سەیرتر ئەو پرسیارانەن، كە بەردەوام هاوسێكەمان بۆمان دووبارە دەكاتەوە لە كاتی هاتنی میوان یا دۆست‌ و خزمێكمان بەوەی كە دەپرسێت ئەوانە كێن؟ بۆچی هاتبوون؟ كەی دەگەڕێنەوە‌و چەندین پرس‌و بەدواداچونی تر، ئینجا ئەگەر میوانەكەمان كوڕ بێت یاخود كوڕیان لەگەڵدابێت ئەوا خراپترە.

سەنگەر محەمەد قوتابی پۆلی شەشەمی زانستی تەمەن(19)ساڵان بۆ زاری كرمانجی گووتی" من وای دەبینم‌ كە ئەمە كێشەیەكی بەربڵاوە‌و زۆربە ماڵەكانی گرتۆتەوە‌و بەگشتی هاوسێكان بار‌ودۆخی یەكتری لەبەرچاو ناگرن‌و بەبێ ئەوەی هەست بكەن، كە كێشە بۆ دەوروبەریان دروست دەكەن هەڵسوكەوت دەكەن. ئەو دەیگوت "من لە كاتی خۆئامادەكردن‌ و خوێندنم بۆ تاقیكردنەوەكانی بەكەلۆریا یەكێك لە كێشەكانم ئەو موەلیدەیە بوو، كە ماڵە هاوسێكەمان بەردەوام دەیان خستەكار، ئەوان بۆ ئەوەی كوڕەكەیان بتوانێت باش بخوێنێَت كارەبایان بۆ دابین دەكرد بەبێ‌ ئەوەی گوێ‌ بەوە بدەن، كە ڕەنگە دەوروبەریان ئیزعاج بكەن. كەچی كە ئاگادارمان دەكردن لە دەنگی زۆری موەلیدە دەیانگوت" بۆ كوڕەكەتان ناچێت لە پارك بخوێنێت؟ بۆیە تاكو تاقیكردنەوەكانم تەواوكرد نەمتوانی بە ئارەزووی خۆم بخوێنم، چونكە بەبێ‌ كارەباش هەر دەبوایە لە ژوورەوە بخوێنم لە بەر دەنگی موەلیدە". هەموو ئەو هۆكارانەشی بۆ ئەوە دەگێڕایەوە، كە هیچ شتێك نییە تاكو بەهۆیەوە پەیوندی‌ و مامەڵەی نێوان هاوسێیان رێك بخات، چونكە جاران ئەم پەیوەندیەی هاوسێیەتی بە پیرۆز لێی دەڕوانرا‌ و خەڵكی رێزی بۆ دراوسێیەكانی دادەنا، بەڵام ئێستا ئەم رێز‌و بایەخ پێدانە نەماوە ‌و هەرماڵەو بەئارەزو‌و بەرژەوەندی خۆی هەڵسوكەوت دەكات، بەبێ ئەوەی بیر لە بەرژەوەندی دەوروبەرەكەی بكاتەوە .


ئازاد اسماعیل وەك فەرمانبەر بۆ زاری كرمانجی گووتی" ئەم كێشە‌و دیاردەیەی دەبەستەوە بەو گۆڕانكاریانەی لە سەر ئاستی پەیوەندیەكان روویان داوە لە ژێر كاریگەری ئەو بارودۆخە نالەبارە سیاسی‌ و ئابووریەی كۆمەڵگا تیایدا گوزەر دەكات، بەشێوەیەك كە سەرلەبەری ئەو بەها و پرنسیپانەی خستۆتە بەردەم هەڕەشەوە، كە زامنێكی گرنگی پەیوەست بوونێكی كۆمەڵایەتی‌ و ئایینی بەهێز بوون لە نێوان ماڵە جیرانەكان. ئەو باسی ئەو پیاوەی دەكرد، كە خانووەكەی بەكرێ‌ داوەتە یەكێك لە سەنتەرەكان، ئینجا لەبەر ئەوەی ئەم سەنتەرەش تایبەتە بە چالاكیەكانی گەنجان، گەنج‌ و هەرزەكارێكی زۆر لە بەیانیەوە تاكو ئێوارە بەبێ‌ ئەوەی هیچ حسابێك بۆ ئەو ماڵانەی دەوروبەریان بكەن هەڵسوكەوت دەكەن. بەجۆرێك  وەك ئاماژەی بۆكرد، هەموو ئەو ماڵانەی لە دەوروبەرمانن داوایان لە خاوەن خانووەكە كرد، كە خانووەكەی وەرگرێتەوە، بەتایبەت كە خانوەكەی زۆر كەوتۆتە ناو ماڵان‌ و لە هاوسێیانی زۆر نزیكە، بەڵام رازی نەبوو ‌و دەیگوت "ئەم خانووە هی خۆمە ‌و چۆنیش بەكاری دەهێنم ئازادم"، تەنها لەبەر ئەوەی چەند سەد هەزارێك زیاد وەردەگرێت.
ئازاد زیاتر گووتی " خەڵكی لە كۆمەڵگەكەماندا زۆر بەسەقەتی لە ئازادی گەیشتوون‌ و وا دەزانن هەر شتێك كە سود‌و قازانجی بۆ ئەوان هەبێت، ئەوا ئازادن لە بەكارهێنان ‌و ئەنجامدانی، كەچی لەبنەمادا وانییە، كەواتە بەهەڵە وەرگرتن‌ و تێگەیشتن لە ماف‌ و ئازادی گرفتێكی تری ئەو دیاردەییە.
شلێر محەمەد : لەبارەی دیاردەكە پێی وایە خەڵكی لەبەر سەرقاڵبوونیان بە كارەكانیان‌ و ئەو گرفتە هەمەجۆرانەی هەیانە، كەمتر لە سەر هاوكاری‌ و هەماهەنگی جیرانەكانیان دەوەستن، واتا كەمتر بەتەنگ بوونی پەیوەندیەكی هاوسێیەتی پتەون لە سەر بنەمای رێزگرتن ‌و بەها كۆمەڵایەتیەكان. وەك ئەو باسی دەكرد" جیرانەكان لە ئەنجامدانی چەندەها كار‌و پڕكردنەوەی پێداویستیەكانیان هاوسێیانیان لەبەر چاو ناگرن، كە رەنگە كەم تا زۆر كاریگەری خراپی هەبێت بۆ پەیوەندی‌ و رێزگرتنیان لەیەكتری". ئەم باسی حاڵەتێكی نزیك خۆیانی كرد، كە هاوسێیكیان بەبێ‌ ئەوەی ئاگاداریان بكاتەوە خانووەكەی تێكدەدات ‌و هەرچی تۆز‌وخۆڵ هەیە دەچێتە ماڵەكەیان‌ و دوایش لەبەردەم ماڵی ئەواندا بلۆك‌ و چیمەنتۆ‌و گەچ روودەكات، بەبێ‌ ئەوەی گوێ‌ بە هاتوچۆی ئەوان بدات، كاتێك كە ئاگاداریشیان كردۆتەوە، گوتویەتی پێویستە هاوسێیان یارمەتی یەكتری بدەن، ئاخر كاتێك بەرامبەر بەهیچ شێوەیەك رەچاوی جیرانەكەی نەكات  ‌و هەرچی خراپە بەرامبەری بكات، چۆن دەكرێت داوای یارمەتی‌ و هاوكاری بۆخۆی بكات" شلێر  ئاماژەی بەچەندین شێوازی ئەم دیاردەیە كرد، كەهەریەكەیان گرفت دروست دەكات بەرووی جیران، وەكو دەنگە دەنگی زۆر‌و زبڵ فرێدان بۆ ناو ماڵ‌و بەردەرگا‌و چاودێریكردن‌و قسە بۆ هەڵبەستن، تاكو كار دەگاتە ئەوەی دەست دەخەنە نێو ژیان‌و بەڕێوەچونی كارەكانت، بەتایبەتیش كاتێك ئەگەر ماڵەكە خاوەنی كچ بێت. ئەو باسی بەسەرهاتێكی نزیك خۆیانی دەكرد، كە كوڕێك قسەی بۆ كچە جیرانەكەی هەڵبەستووە، كەچی هەموو خێزانەكە پشتگیریان كردوە، هەرچەندە دڵنیاش بوون لە ناڕاستی كوڕەكەیان، بەڵام تەنها لە بەر پاراستنی ئابڕووی كوڕەكەیان گوێیان بە رێز‌و بەهای هاوسێیەتی نەداوە,
هەرچی (كەمال مەغدید)ی تەمەن (31)ساڵانەیە  وای بۆ دەچێت، كە ئەم دیاردەیە ساڵانێكە لە دەرەنجامی ئەو بارە ناهەموارەی كۆمەڵگای كوردی پێیدا تێپەڕیوە سەری هەڵداوە‌و بڵاوبۆتەوە، بەتایبەت كاتێك ململانێ‌‌ و ناكۆكیە سیاسیەكانی نێو خودی پارتە سیاسیەكان لە كاتی شەڕی نێوخۆ‌و لە دوایشدا، چۆتە نێو هەموو ماڵێك‌و ئەو بەها كۆمەڵایەتیەی لە لایەن خێزانەكان بۆ هاوسێیەتی هەبوو لە ناوی دەبات، سەرەڕای ئەوەی، كە بەگشتی پێداویستیەكان ئەوەندە زۆربوون مرۆڤ  بۆ گەیشتن پێیان بەرژەوەندییە گشتیەكان‌ و رێزی هاوسێیەتی لەبەرچاو ناگرێت.

 

توێژەری كۆمەڵایەتی:جیران لە ژیانی رۆژانەدا نزیكترین كەسیە بۆ بەستنی پەیوەندی

عەلی زێدان"وەك توێژەری كۆمەڵایەتی، پێی وایە ئەم دیاردەیە پەیوەستە بەو ئاڵۆزیەی ژیانی ئێستای كۆمەڵگەكەمان‌ و ئەو كێشە‌و گرفتانەی لە دەرەنجامی ژیانی ئابووری‌و كۆمەڵایەتی هاتوونەتە ئاراوە. ئەو پێی وابوو كە " كۆمەڵگای كوردی لەڕووی پەیوەندیە كۆمەڵایەتیەكان بەرەو كزی دەچێت‌و كەسەكان كەمتر دەتوانن یەكتریان قەبوڵ بێت، لەبەر ئەوەی كە جیرانیش لە ژیانی رۆژانەدا نزیكترین كەسێكە بۆ بەستنی پەیوەندی، كەچی ئەم حاڵەتە وەكو پێشان نەماوە، چونكە كاتێك خێزانێك هەڵەیەك یاخود كەمتەرخەمیەك بەرامبەر جیرانەكەی بكات، ئەوا لە جیاتی هاوكاری ‌و كۆمەكیان بكەن بۆ ئەوەی هەڵەكانیان راست بكەنەوە، یاخود بەرامبەرەكەی بەخشندەیی‌ و لێبوردن بنوێنێ‌، بەپێچەوانەوە ئاگر خۆش دەكەن بۆ دروستكردنی كێشە، بۆ ئەمەش لەسەر بچووكترین دەرفەت تێناپەڕن‌ و هەوڵدەدەن بچووكترین كێشە گەورە بكەن‌ و نەهامەتیت بۆ دروست بكەن.
بەگشتی هەموو زانایان و مامۆستایانی ئاینی كۆكن لە سەر ئەوەی كە لە ئاینی پیرۆزی ئیسلامیشدا زۆر گرنگی بەو بابەت دراوە" بەو وتەی ئەوان لە ئاینی پیرۆزی ئیسلامدا پەروەردیگار ئاماژەی بەوە كردووە, هەموو مرۆڤەكان بەبێ جیاوازی لای من رَێزلێگراون,  بۆیە بە جوانترین شێوە خوڵقاندوونم , هەر وەكو(پێغەمبەرمان محمد د:خ) فەرموویەتی پێویستە لەسەر هەموو مرۆڤەكان رێز لە جیران و كەسانی نزیك لە خۆیان و دەوروبەریان بگرن, بەبێ جیاوازی ئاین و نەتەوە و زمان, هەروەها زانایانی ئاینی زۆر جار لە وتارەكانیاندا ئاماژە بەوەكردووە, كە پێغمبەر محمد. د:خ ئەوەندە باسی مافی جیرانی كردووە, هەتا وامن زانیوە, جیران میرات لە جیران دەگرێت