Share on facebook
هەڕەشەی بڵاوكردنەوەی وێنە رووتەكانی شادیە نەوزاد، ناڕەزای چالاكوانان و شەقامی لێدەكەوێتەوە
پێنج شەممە, 02 ئایار 2019 21:19

"ئەوی بەرامبەر بەم ئافرەتە كراوە بە كردەوەی دور لە یاسای ئەخڵاق و كۆمەڵگە دەزانین"

راپۆرت-زاری كرمانجی: دوای ئەوەی شادیە نەوزاد، پەرلەمانتاری نەوەی نوێ ئاشكرای كرد "كە شاسوار عەبدولواحید و “باندەكەی” هەڕەشەی بڵاوكردنەوەی ڤیدیۆی ڕووتیان لێی كردووە و كامێرای نهێنیشیان لە كابینەكانی چاڤیلاند داناوە، ئەوەش بووە جێگەی نیگەرانی چالاكوانان و رۆشنبیران و ئافرەتانی و رۆژنامەوانان و ناڕەزایی شەقامی لێكەوتەوە.

لەلایەن خۆیانەوە یەكێتی ئافرەتانی كوردستان لە راگەیاندراوێكدا ئەوە دەخەنەروو: "ئێمە وەك ڕێكخراوێكی بەرگریكاری مافی ئافرەت بە تەنگ بارودۆخی سەرجەم ئافرەتانی كورستانەوە دەچین لە گشت ئاستەكان بەبێ ڕەچاو كردنی بیروڕای سیاسی، هەروەك لەو میانەدا ڕێكخراوەكەمان دەستخۆشی لەو ئافرەتانە دەكات كە بە توانا و شایستەیی گەیشتونەتە هەر ئاستێكی بەرپرسیاریەتی و نموونەی سەركەوتن و مایەی خۆشحاڵین، بۆ سەرجەم ئافرەتانی كوردستان و چاوەڕوانیمان لێیان لە ئاستێكی بەرزدایە بۆ سەرخستنی پرسی ڕەوای نەتەوەیی و مرۆیی لە هەرێمی كوردستان".

ئەوەش دەخەنە روو: "دەركەوتن و پێگەیشتنی هەر ئافرەتێك لە ژینگەی كۆمەڵایەتی پڕ ئاستەنگ و ڕێگریدا ئەوپەڕی ئازایەتی و بوێرییە و شایانی پشتیوانی و هاندانە ، نەك فشار و كۆسپ خستنەڕێ. بۆیەش دەبێ ئێمەی ئافرەتان زۆر بە ئاگایانەتر ئەو لایەن و شوێنانە هەڵبژێرین كە بڕیاری كار كردنی تیادا دەدەین و هەوڵدان بۆ سەپاندنی بیروڕا بەسەر ئەو ئافرەتانەی كە دێنە نێو گۆڕەپانی سیاسی و هێرشكردنە سەریان و ترساندنیان بە ناو زڕاندن، هەوڵدان بۆ بە قوربانیكردنیان لە ناكۆكییە سیاسیەكاندا، فۆرمێكی دیكەی توندوتیژی دژ بە ئافرەتە و هاوتایە لەگەڵ كردەی تیرۆری كەسایەتی تاكەكانی كۆمەڵگە و شكاندنی شكۆ و كەسایەتی ئافرەتە سیاسییەكانە.

سەرەڕای ئیدانەی هەر كردارێكی هاوشێوە  و داواكاری گرتنەبەری  ڕێكاری یاسایی دژ بە ئەنجامدەرانی ؛ داوا لە ئافرەتان  دەكەین یەكڕیز و یەك دەنگ بەرەوڕووی ئەم كلتۆرە نامۆیە و بەرگریكردن لە شكۆی مرۆڤبوونیان بوەستن و بە هێز و ئیرادەی پۆلایینەوە بەردەوام بن لە خۆ پێگەیاندن و بەشداری كارا لە تەواوی جومگە سەرەكییەكانی دەسەڵات.

لەلایەكی دیكەوە نازەنین عەزیز، بەرپرسی ئەنجوومەنی سۆرانی یەكێتی ئافرەتانی كوردستان، بەزاری كرمانجی راگەیاند "لە مێژوی بزاڤی ڕزگاری خوازی گەلی كوردستان، ئافرەتانی كوردستان ڕوبەڕوی روبەروی چەوساندنەوەو زولمی  زۆر بوونە چ لە سەردەمی بەعس و ئەنفالەكان چ لە شەڕی داعش و ئەو تاوانانەی بەرانبەر ئافرەتی ئێزدی كران كە برینێكە بە جەستەی كوردستانەوە زو چارەسەر نابێ دەبینین، ئێستا هەندێك گروپ دروست لە ناو ئەو بێسەروبەریەی سیاسەت كردنەی ئەواندا بێڕێزی و هەڕەشە بەرانبەر بە ئافرەت دەكرێ ئێمە لە رێكخراوی ئافرەتان كارمان نەهێشتنی هەمۆ جۆرە توندوتیژیێكە بەرانبەر ئافرەت جا لە هەر رەنگ و ئایین و بیروباوەڕێك بێ وە ئەو كردەوەی ئەوان بە كردەوەی دور لە یاسای ئەخڵاق و كۆمەڵگە دەزانم، كە جێی ڕەخنەو شەرمەزاریەوە دەستخۆشانە لە خاتو شادی نەوزاد دەكەم كە توانی بەو پەری جورئەتەوە داوای مافی خۆی بكا ...بە ئەركی خۆمان دەزانین كە كارێك بكەین چاو لەو پێشێلكاریانە نەپۆشرێ كە رۆژانە لێرەو لەوێ دژ بە ئافرەت دەكرێ.

هادی باڵەیی، نووسەر و چاودێری سیاسی، بە زاری كرمانجی راگەیاند: "پێم وایە دەبێ میللەت هۆشیارتربێت لەوەی كەهەیە، ئاخر بۆ ئەوەی لەهەر حیزبێك، جوڵانەوەیەك، ڕێكخراوێك، یانیش كۆمەڵەیەك تێبگەین سێ پرسیاری گرنگ دەبێ گەنگەشە بكرێن: ئەو حیزب و جوڵانەوە سییاسییە، چۆن و لە پێناو چ مەبادیئێكدا كاردەكات..؟ لە كۆمەڵگادا بانگەشەی بەدیهێنانی چ پڕۆژەو ئامانجێك دەكات و تا چەند مەنتقیین..؟ وە پشتگیری لە كام جۆری سییاسی  كۆمەڵگادا دەكات..؟

لیرەدا مەبەستم شكاندنی كاری سیاسی كۆی ئەحزابی كورد نییە، چون دیارە ئەوەی خاوەن ئەخلاق و بەهای بەرزی سیاسیەو لەبەرەی گەلە نزیك لە سەدەیەكە ڕابەرایەتی و نوێنەرایەتی میللەتی كورد دەكات، ڕۆژ دوای ڕۆژ بەهێزترو فراوانتر دەبێت، ئەوانەیش كە ئامانجێكی ڕوونیان نییەو لە پێناو مەرامی تایبەتی و بە ویستی سیاسی ئەم و ئەو دەوڵەتی بێگانەیی جیابوونەتەوە یاخود دامەزراون دۆخیان شڵەژاوو ئامانجیان ناڕۆشن، یانیش ئەخلاقیان لەكەدارو ڕۆژ دوای ڕۆژیش لاوازو ڕۆڵیان كەمتر، یاخود شكست دێنن لە پڕۆسە سیاسییەكەدا".

هەروەها ئەخلاق و ئەدەبی شەخصی یەكەم و بنەماڵەكەی، وە خەبات و ئەزموونی بنەمەڵەیی لە ناو حیزبدا یەكێكە لە بناغە گرنگەكانی هەر حیزبێكی سیاسی. خەبات و بیری ناسیۆنالیستیانەی كەسی یەكەم لە ناو حیزبدا یەكێكە لە بنەما سەرەكیەكانی هەبون یان دروستبونی هەر حیزبێك كە پڕنسیپەكانی ئەخلاق وەك یاسای دایك و وەك پێوەری ستاندارد دەیناسێنێت و هەمو یاساكەنی دیكە لەسەر بنەمای ئەو دادەمەزرێن، هەروەها (ئەخلاق و ویست) دەبێتە مۆركی بنەڕەتی كە كەسایەتی یەكەم نیشاندەدات و فیقهی یاسایی دامەزراندنی یاساو ئۆرگانەكانی ئەو حیزبە یانیش جوڵانەوەیە شێوە وەردەگرێت.

دلشاد میر ئاودەلی، نووسەرو  چالاكوان، دەربارەی ئەم پرسە بۆ زاری كرمانجی دەڵێت: " پێموایە  حزب یان  ڕێكخراو ؟ هەر درێكخستنێك كە  دێیتە مەیدانی  خەبات،  پێویستە لە ڕووی یاسایییەوە  خۆید ڕێكبات و ڕێكخستنی  خۆی  گەشە پێبدات.  بۆ نموونە  بەڵێنامەی   یاسایی و ڕێكخراوەیی پێویستە لە نێوانی ئەندامەكانیدا هەبێت، تا  بتواندرێ، كاری  حزبی  خۆی  بكات،  كە ئەمە نەكراوە  هەڵەیەكی  جددییە  نەوەی نوێ   پێیدا  تێپەڕیوە،  یان بەسەریدا  بازیداوە،  ئینجا  ئەم ڕێگەیەش  پێویست نییەوو كە حزبێكل ڕێكخراوێك  لەسەر بنەمای  ئینتمای  نەتەوەیی دامەزرابێت، یاخۆ  دسپلینێكی  یاسایی و  ڕێكخراوەیی  هەبێت، بەڵام  چونكە  نەوەی  نوێ  لە بنچینەدا  ئەم  سروشتە توندو  تۆڵ و  ئینتما بەهێزە  نیشتمانیەی  نەبووە، دواجار  ئاریشەو  گرفتی  لەم  جۆرە واردن  ڕووبدەن".

گووتیشی "ئەستەمە مرۆڤ باوەڕ بەوە  بهێنێت  حزبێك  ڕێكخراوێك  دەستبێن  لە ئەندامانی  بە ڤیدۆی  سێكسی بگرێت،  بۆ ڕاهی كردنی  كارەكانی.  ئەوجا  گرفتەكەش  هێندە  قێزەوەن و  ناشیرینە، مرۆڤ شەرم دەیگرێ  كاتێك ڕووداوی لەمجۆرە دەبینێ.  ئاخر  لە دوونیای  كراوەو  مەدەنیشدا  حزب و  ئایدۆلۆژیاو  تاكەكانی ناو حزب و  ڕێكخراو هەر دسپلینێك، بۆ ڕاپەڕاندنی كارەكانیان دواجار  پێویستیان بە ئەدەبیاتی تاكە كەس و  كەسایەتی جوانی فەردی هەیە.  تابتوانن  متمانەی  كۆمەڵ  و  ئەندامانی  خۆیان  بەدەست بهێنن.

هەڵمەت حاجی، چالاكوانی كۆمەڵی مەدەنی بەزاری كرمانجی گووت "ئەوەی ئێستا روودەدات لە سلێمانی دەمێك بوو پێشبینیكراوی روداوی سەیر سەیر دەكرا لەوێ، چونكە دەمێكە لەوێ شاسواریان وەك ئەكتەری زۆر رووداو بەكارهێنا و بكەرەكانی زۆر بێویژدانانە شاسواریان بەكارهێنا بۆ زۆر هۆكار، هەر لە واجیهەی نەخێرەكانیان بۆ دژی ریفراندۆم و سەربەخۆیی تا دەگات بەوەی نیوەی سلێمانیان لەسەر تاپۆكرد بەناوی گەشتیاری، چەندین جاریش پارەیان پێدا بۆ نۆژەنكردنەوەی كەنالی ئێن ئارتی كە بە شكانی دوو مۆنیتۆر و شاشەیەك بەرهەم ساڵح بۆی هاتە سەر خەت و هاوكاریكرد، ئێستاش دەبینین ئەم شاسوارە پڕۆژەكانی قۆستۆتەوە بۆ هەرەشەپێكردنلەخەڵك و هەروەها دەركەوت كە سیاسەت لە زۆنی دێز لە ساختەچیەتی و قۆڵبڕین  زیاتر شتێكی تر نییە".

ئەم چاڵاكوانە دەشڵێت "ئەوەی سەیرو سەمەرەیە ئەكتەری فیلمەكە كە شاسوارە هەر خۆیشی دێتە سەر تیڤی، باس لە پەروەردەی خۆی بنەمالەكەی دەكات، ئەمە لە كاتێكدا كە كەسێك لە بنەماڵەكەی كە سروەی خوشكی شاسوار بوو  بیرمانە سوكایەتی بە بنەماڵەی شەهیدان كرد، بۆیە ئەمڕۆ ئاسای وەرگرن هەر پەروەردەی ئەم بنەماڵەش بێن، هەرەشەی هەمان ئاكار كە گرتەی رووتە لە خەڵكی بكەن، چونكە ئەمایان لێ چاوەڕوان دەكرێ، سەیرە دەبینم سروە باسی ئەوە دەكات، ئەوەی خۆی بۆ دۆلار بفرۆشێ شایەنی رێز نییە، دیارە سروەخان لە بەغداد بەس بە دینار مامەلەی كردووە، بۆیە پەنا بۆ ئەو جۆرە قسانە دەبات، ئەوەی گرنگە پێویستە هەموو لایەنە پەیوەندی دارەكانی بەم پرسە هەڵسن بەئەركی خۆیان و سزادانی شاسوار و پڕۆژەكانی، بە جۆرێك بۆ خەلكیش روونی بكەنەوە كە بەڵێ ئەم تاوانبارە بە دەست لە پشت دانی هەندێ كەس بووە كەلەگا لە شاری سلێمانی و لە نێو چەقی سلێمانی دەستی بە پاوانكاری كرد، ئەگەر بەرپرسەكانی زۆنی ئەودیو لە پشتی نەبن كەسێك دەتوانێ بە حساب دژی حوكمی ئەوێ بێت و خاوەنی ئەو هەموو پرۆژەش بێت؟؟ بە دلنیاییەوە نا".

بۆیە گرنگە مرۆڤانە لەم پرسە بیربكرێتەوە سەرەڕای گلەیی زۆرم لە ئەدای ئەوانەش لە رابردوو لەگەلی بوون كە ئێستا توشی هەرەشە بوونە ، بەلام ناشكرێ ئەم پرسە بە ئاسانی تێپەڕببێ و بێدەنگی لێبكرێ..

ئەوە گرنگەو جێگەی هەڵوێستەیە دەبینین ئاسایشی سلێمانی، هەڵساوە بە دەست بەسەر داگرتنی مێمۆری و كۆمپیوتەرەكان كە ئەمەش مەترسیدارە لە داھاتوو لێكەوتەی خراپی دەبێت لە كۆمەلگە، ناكرێت ناموسی خەڵك دەستاو دەستی پێبكرێ لە كەسێكی نائەمین بۆ كەسێكی نائەمینتر كە لاهۆڕ و تاقمەكەیەتی.